Subdomain (Alt Alan Adı) Nedir ve Nasıl Oluşturulur?

Tek bir alan adının altında birden çok bölümü ayrı ayrı yönetmek istediğinizde işin içine alt alan adları girer. Blog, mağaza, panel ya da test ortamı gibi yapıları ana siteden bağımsız çalıştırmanın en temiz yolu budur. Aşağıda hem kavramı hem de gerçek konfigürasyonlarla oluşturma adımlarını ele alıyoruz.

Subdomain Tam Olarak Nedir?

Subdomain, mevcut bir alan adının soluna eklenen ve onu mantıksal olarak bölen bir ön ektir. ornek.com ana alan adınızsa, blog.ornek.com ya da shop.ornek.com birer alt alan adıdır. Teknik olarak DNS hiyerarşisinde her nokta bir alt seviyeyi ifade eder; yani blog burada üçüncü seviye bir etikettir. Yeni bir alan adı satın almadan, sahip olduğunuz domain üzerinde sınırsıza yakın bölüm açabilirsiniz.

Aslında alıştığımız www de bir alt alan adından başka bir şey değildir. Birçok sitede www.ornek.com ile ornek.com'un aynı yere gitmesi, arka planda tanımlanmış bir CNAME veya yönlendirme sayesinde olur. Aynı mantıkla istediğiniz kadar ön ek tanımlayabilir, her birini farklı bir dizine, hatta farklı bir sunucuya yönlendirebilirsiniz. Bu esneklik, alt alan adlarını büyüyen projeleri parçalara ayırmak için güçlü bir araç hâline getirir.

Subdomain ile Klasör ve Ayrı Domain Farkı

Bir içeriği ana siteden ayırmanın üç yaygın yolu vardır: alt klasör, alt alan adı ve tamamen ayrı bir alan adı. Hangisinin doğru olduğu projeye göre değişir.

Çoğu durumda blog gibi ana markayla bütünleşik içerikler alt klasörde tutulurken; farklı bir uygulama, panel veya bağımsız bir ekibin yönettiği bölüm için subdomain tercih edilir. Örneğin WordPress ile yürüttüğünüz ana siteniz dururken, müşteri destek panelinizi destek.ornek.com altında tamamen ayrı bir yazılımla çalıştırmak isteyebilirsiniz. Alt alan adı bu senaryoda hem dosya hem de süreç düzeyinde temiz bir sınır çizer; bir bölümdeki güncelleme ya da hata diğerini etkilemez.

Arama motorları açısından ise alt alan adları çoğunlukla ayrı bir varlık gibi değerlendirilir. Bu yüzden tek bir konuda otorite biriktirmek istediğiniz içerik için alt klasör genelde daha avantajlıdır; teknik olarak izole etmeniz gereken servisler içinse subdomain mantıklı olur.

DNS Tarafında Subdomain Nasıl Çalışır?

Bir alt alan adının yayına girmesi için DNS bölgenizde bir kaydın olması şarttır. Genellikle iki yöntem kullanılır:

• A kaydı: Alt alan adını doğrudan bir IPv4 adresine yönlendirir. Sunucunuz sabit bir IP'ye sahipse en yalın yöntemdir.
• CNAME kaydı: Alt alan adını başka bir hostname'e takma ad olarak bağlar. CDN veya harici servis kullanıyorsanız idealdir.

Tek bir kayıtla tüm alt alan adlarını karşılamak isterseniz wildcard tanımı yaparsınız. Tipik bir bölge dosyası satırı şöyle görünür:

; A kaydı ile tek subdomain
blog    IN  A      203.0.113.10

; CNAME ile harici hedefe yönlendirme
shop    IN  CNAME  magaza.harici-servis.com.

; Tüm alt alan adlarini yakalayan wildcard
*       IN  A      203.0.113.10

DNS değişikliklerinin yayılması TTL değerine bağlı olarak yaklaşık birkaç dakikadan birkaç saate kadar sürebilir; düşük TTL ayarlarsanız değişiklikler daha hızlı yansır.

cPanel Üzerinde Adım Adım Oluşturma

Paylaşımlı bir web hosting paketinde subdomain açmak oldukça basittir. cPanel arayüzünde sırasıyla şunları yaparsınız:

• Domains bölümü: Domains ya da eski sürümlerde Subdomains aracına girin.
• Ad girişi: Subdomain alanına yalnızca ön eki (örneğin blog) yazın, ana alan adını listeden seçin.
• Belge kökü: Document Root genellikle public_html/blog olarak otomatik dolar. Dilerseniz farklı bir dizin verebilirsiniz.
• Oluştur: Create butonuna bastığınızda cPanel hem DNS kaydını hem de dosya dizinini sizin yerinize hazırlar.

Bu işlem tamamlandığında ilgili dizine yüklediğiniz index.html ya da uygulama dosyaları doğrudan alt alan adınızdan yayınlanır. Eğer alt alan adında ayrı bir WordPress veya PHP uygulaması kuracaksanız, o dizini diğer kurulumlardan bağımsız bir veritabanı ve wp-config.php ile yapılandırmanız yeterlidir. cPanel'in Softaculous gibi otomatik kurulum araçlarında da kurulum sihirbazı, hedef olarak doğrudan oluşturduğunuz subdomain'i seçmenize izin verir.

Panelsiz Sunucuda Nginx ile Yapılandırma

Bir VPS veya dedicated sunucuda kendi web sunucunuzu yönetiyorsanız, subdomain için ayrı bir sanal sunucu bloğu tanımlamanız gerekir. Nginx tarafında tipik bir yapılandırma şöyledir:

server {
    listen 80;
    server_name blog.ornek.com;
    root /var/www/blog;
    index index.php index.html;

    location / {
        try_files $uri $uri/ /index.php?$args;
    }
}

Dosyayı /etc/nginx/sites-available/blog.ornek.com altına yazıp sites-enabled dizinine sembolik bağ verdikten sonra yapılandırmayı test edip yeniden yükleyin:

ln -s /etc/nginx/sites-available/blog.ornek.com /etc/nginx/sites-enabled/
nginx -t
systemctl reload nginx

Apache kullanıyorsanız aynı işi bir <VirtualHost *:80> bloğu ve ServerName blog.ornek.com satırıyla yaparsınız.

SSL ve Güvenli Erişim

Alt alan adınızın HTTPS ile yayınlanması için sertifikanın o hostname'i kapsaması gerekir. Tek tek subdomain açacaksanız her biri için ayrı sertifika alabilir veya hepsini kapsayan bir wildcard (*.ornek.com) sertifika kullanabilirsiniz. Let's Encrypt ile certbot üzerinden hızlıca alabilirsiniz:

certbot --nginx -d blog.ornek.com

Wildcard sertifika talep ederken DNS doğrulaması (DNS-01) gerektiğini ve geçici bir TXT kaydı eklemeniz gerekeceğini unutmayın.

Bogahost Önerisi: Çok sayıda alt alan adı planlıyorsanız her biri için ayrı sertifika uğraşmak yerine wildcard bir SSL ve * wildcard DNS kaydı kurun; yeni bir subdomain açtığınızda ek bir DNS veya sertifika işlemine gerek kalmadan anında yayında olur.

Sık Karşılaşılan Sorunlar

Subdomain açtınız ama açılmıyorsa birkaç noktayı kontrol edin:

• DNS yayılması: Değişiklik henüz tüm sunuculara ulaşmamış olabilir; dig blog.ornek.com komutuyla kaydın döndüğünü doğrulayın.
• Belge kökü boş: Dizinde index dosyası yoksa 403 ya da dizin listesi görürsünüz.
• Sertifika kapsamı: Tarayıcı sertifika uyarısı veriyorsa subdomain sertifikaya dahil değildir.
• Ana domain'in tescili: Alt alan adları yalnızca aktif bir kök domain üzerinde çalışır; bu yüzden önce alan adı tescil işleminizi tamamlayın ve nameserver'ların doğru hostinge yönlendiğinden emin olun.

Özet

Alt alan adı, mevcut domaininizi ek maliyet olmadan mantıksal bölümlere ayırmanın esnek yoludur. İster cPanel'in birkaç tıklamalık arayüzünü, ister Nginx sanal sunucu bloklarını kullanın, temel mantık aynıdır: doğru DNS kaydı, doğru belge kökü ve hostname'i kapsayan bir sertifika. Bu üçü yerli yerindeyse alt alan adınız sorunsuz biçimde yayına girer.